اختتامیه دوازدهمین جشنواره استانی علامه حلی حوزه علمیه قم صبح روز شنبه ۱۸ بهمن با حضور مسئولان و مدیران حوزوی، اساتید و طلاب، در مدرسه علمیه معصومیه قم برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری حوزه، در این مراسم از برترین آثار پژوهشی طلاب و اساتید شرکتکننده در دوازدهمین دوره جشنواره استانی علامه حلی تجلیل بهعمل آمد. این جشنواره بهعنوان یکی از مهمترین رویدادهای پژوهشی حوزههای علمیه، با هدف شناسایی، حمایت و تقویت فعالیتهای علمی و پژوهشی طلاب و اساتید برگزار میشود.
در ابتدای این مراسم، حجتالاسلام والمسلمین حسن ترکاشوند معاون پژوهش حوزه علمیه قم، ضمن خیرمقدم به حاضران، از تلاشهای علمی و پژوهشی شرکتکنندگان و دستاندرکاران برگزاری جشنواره قدردانی کرد و بر نقش محوری پژوهش در ارتقای علمی حوزههای علمیه تأکید نمود.
در ادامه، حجتالاسلام والمسلمین فرهاد عباسی معاون پژوهش حوزههای علمیه در سخنانی به تبیین جایگاه پژوهش در نظام آموزشی حوزه پرداخت و جشنواره علامه حلی را بستری مناسب برای شکوفایی استعدادهای علمی طلاب و اساتید دانست.
سپس حجتالاسلام والمسلمین حمید ملکی قائممقام مدیر حوزه علمیه قم با اشاره به ضرورت تقویت رویکردهای پژوهشمحور در حوزههای علمیه، پژوهش را یکی از ارکان اصلی پیشرفت علمی حوزه برشمرد و از رشد کمی و کیفی آثار پژوهشی ارائهشده در جشنوارههای اخیر خبر داد.
در ادامه این مراسم، آیتالله غلامرضا فیاضی، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم نیز طی سخنانی به اهمیت تولید علم دینی و نقش پژوهشهای حوزوی در پاسخگویی به نیازهای فکری و معرفتی جامعه اشاره کرد و بر حمایت مستمر از فعالیتهای پژوهشی طلاب تأکید نمود.
در پایان مراسم اختتامیه، با حضور مسئولان حوزوی، از برگزیدگان دوازدهمین جشنواره علامه حلی حوزه علمیه قم تقدیر شد.
تلاش در مسیر علم و اخلاق زمینهساز خدمت به امت اسلامی است
آیتالله غلامرضا فیاضی، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در این مراسم به تبیین جایگاه علما، نقش معرفت و اخلاق دینی، و اهمیت تلاش علمی و عملی در مسیر رضای خداوند پرداخت.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با اشاره به مقام پیامبر اکرم(ص) و اولیای الهی، بر ارزش نثار ارواح علما و شهدای الهی تأکید کرد و افزود: عزت و عظمت اسلام و امت مسلمین، و موفقیت نظام اسلامی و مقام معظم رهبری، مستلزم تلاش برای رشد علمی، اخلاقی و عملی در مسیر رضای الهی است.
وی با اشاره به آموزههای فلسفی و اخلاقی، انسانها را در انواع و مراتب مختلف دانست و گفت: برخی انسانها دارای روحیه پاک و صالح هستند و کارهای نیک انجام میدهند؛ این دسته بهترین مخلوقات پس از انبیا و اولیا الهی محسوب میشوند.
آیتالله فیاضی با بیان اهمیت عالم صالح در اسلام، تصریح کرد: پس از انبیا و اولیا، جایگاه عالم صالح از بالاترین مراتب است. عالم به دلیل وسعت علم و ظرفیت درک بالاتر، توانایی هدایت دیگران و تبیین حقایق دینی را دارد و باید مراقب باشد که هر گفتار و اقدامش مطابق با آموزههای اسلامی و اجتهاد علمی باشد.
وی خاطرنشان کرد: طلبهها و پژوهشگران دینی باید در حوزه تخصص خود صاحبنظر شوند و از بیان نظر بدون علم و اجتهاد خودداری کنند، زیرا اظهار نظر غیرمجاز میتواند آثار منفی برای فرد و جامعه داشته باشد.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم گفت: تلاش در مسیر علم و اخلاق، زمینهساز قرار گرفتن انسان در جایگاه ویژهای در مسیر بندگی و قرب الهی است.
آیتالله فیاضی با اشاره به تلاشهای علمی و فناوری کشور، تصریح کرد: هرگونه مقاومت و سختی که در مسیر پیشرفت علمی و فرهنگی کشور به وجود میآید، وسیلهای است برای ساختن و تقویت نسل جوان و سربازان فرهنگی و نظامی ایران، و نزدیک شدن به تحقق وعده ظهور.
وی در پایان ضمن تبریک به برگزیدگان جشنواره علامه حلی، بر ضرورت بهرهگیری از فرصتهای علمی و اخلاقی حوزه و تلاش برای کسب معرفت و فضائل دینی تأکید کرد و اظهار داشت: ارتباط مستمر با بزرگان دین و اولیای الهی، و مراقبت از لحظات عمر برای انجام اعمال صالح، مسیر رسیدن به قرب الهی و خدمت به جامعه اسلامی را هموار میکند.
پژوهشهای قوی، نشانه پویایی و زنده بودن حوزههای علمیه است
حجتالاسلام والمسلمین حمید ملکی، قائممقام مدیر حوزه علمیه قم در این مراسم ضمن تبریک اعیاد ماه شعبان و میلاد باسعادت حضرت ولیعصر(عج)، بر اهمیت پژوهش و نقش آن در پویایی حوزههای علمیه تأکید کرد.
وی با تبریک این ایام مبارک به محضر حضرت ولیعصر(عج)، اساتید، مدیران، طلاب، امام راحل(ره) و شهدای گرانقدر، اظهار داشت: حضور بنده در این مراسم بیش از هر چیز برای قدردانی و تشکر است؛ نخست از طلاب عزیز، خوشذوق و پرتلاش که با همت، جرأت، اعتمادبهنفس و دستبهقلم شدن، وارد عرصه پژوهش شدند و آثار علمی ارزشمندی را ارائه کردند. این روحیه علمی و پژوهشی شایسته تقدیر ویژه است.
قائممقام مدیر حوزه علمیه قم در ادامه با قدردانی از اساتید مدارس علمیه تصریح کرد: تشکر دوم من از اساتید بزرگواری است که روح پژوهش را در مدارس دمیدند، با شیوههای صحیح تدریس، طرح پرسشهای علمی و ایجاد حس حقیقتجویی و جستوجوگری، انگیزه تحقیق و نگارش را در طلاب تقویت کردند و آنان را به تولید علم سوق دادند.
وی از مدیران مدارس علمیه قدردانی کرد و گفت: مدیران مدارس با انتخاب اساتید توانمند و حمایت از فعالیتهای پژوهشی، نقش مهمی در تشویق و هدایت طلاب در این مسیر ایفا کردند. از همه این عزیزان که در مراحل مختلف این فرآیند علمی همراهی داشتند، صمیمانه تشکر میکنم.
حجتالاسلام والمسلمین ملکی با اشاره به نقش مدیران علمی حوزه افزود: بسیاری از مدیران علمی که امروز در این جلسه حضور دارند، از متخصصان و دانشمندان تأثیرگذار حوزه هستند و بنده بهواسطه مسئولیتهای محوله، از نزدیک از محضر آنان بهرهمند شدهام.
وی با اشاره به رشد نشریات علمی حوزه علمیه قم بیان کرد: تعداد نشریات علمی حوزه از ۲۷ عنوان در سال ۱۴۰۲ به بیش از ۱۰۷ نشریه در سالهای اخیر رسیده است که این نشاندهنده گسترش فعالیتهای پژوهشی در اغلب مدارس و مراکز علمی حوزه است. همچنین کانونهای علمی بانوان نیز رشد چشمگیری داشتهاند؛ بهگونهای که از حضور ۱۱۱ بانوی طلبه در ۳۷ مدرسه، به ۱۹۰ بانوی فعال پژوهشی در ۶۴ مدرسه افزایش یافتهایم.
حجتالاسلام والمسلمین ملکی افزود: حضور نیروهای دلسوز و توانمند در جایگاههای علمی و پژوهشی، بهویژه در معاونت پژوهش کشور، موجب رشد و بالندگی پژوهش در قم شده است. انتظار میرود مراکز تخصصی و فقهی با جدیت بیشتری وارد این عرصه شوند و انشاءالله در سالهای آینده شاهد حضور پررنگتر آنان در جشنوارههای علمی باشیم.
وی در پایان با تأکید بر جایگاه جشنوارههای علمی خاطرنشان کرد: جشنوارهها ویترین هر مرکز علمی هستند؛ هرچه پایاننامهها، پژوهشها و تحقیقات قویتر باشد، نشاندهنده زنده بودن، پویایی و حرکت رو به جلوی آن مجموعه علمی است. از خداوند متعال برای همه اساتید، طلاب و مهمانان گرامی توفیق روزافزون مسئلت دارم.
پژوهش مقصد نیست، مسیر تحقق وعدههای الهی است / پژوهشگران وارد عرصههای نوین پژوهشی شوند
حجتالاسلاموالمسلمین فرهاد عباسی، معاون پژوهش حوزههای علمیه، در این مراسم با تأکید بر نقش راهبردی این جشنواره در مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی، اظهار داشت: جشنواره علامه حلی و رویدادهایی از این دست، در خط مقدم تلاش علمی در دورهای قرار دارند که بناست تمدن نوین اسلامی مطابق مطالبه رهبر معظم انقلاب، با تابش نور مهدوی و زمینهسازی برای تحقق وعدههای الهی، شکل بگیرد.
وی با بیان اینکه نگاه حداقلی به جشنواره، صرفاً برگزاری یک رقابت علمی میان دو یا سه هزار طلبه و تقدیر از برگزیدگان است، تصریح کرد: این نگاه، حداقلیترین سطح انتظار از چنین رویداد بزرگی است. جشنواره علامه حلی نباید تنها یک آیین تقدیر باشد، بلکه باید بهعنوان یک «اراده جمعی» برای فعالسازی داشتههای حوزه علمیه در عرصه تولید علمِ هدایتمحور قلمداد شود؛ علمی که در خدمت هدایت انسانها در این دوره پرچالش تاریخی قرار دارد.
معاون پژوهش حوزههای علمیه با اشاره به شرایط خاص جهان معاصر گفت: در هیچ دورهای از تاریخ بشر، جبهه کفر و باطل با این گستردگی در برابر جبهه حق صفآرایی نکرده و در عین حال، هیچگاه این میزان فرصت برای جبهه حق فراهم نبوده است. در چنین شرایطی، بیش از فرماندهی جسمها، به فرماندهی و راهبری اندیشهها نیاز داریم و اینجاست که جهاد تبیین و ترویج معارف ناب دینی از منبع زلال خود، اهمیت مضاعف پیدا میکند.
وی با تأکید بر نقش طلاب برادر و خواهر در این عرصه افزود: توانمندی علمی، مهارت پژوهشی و عمق معرفتی، امری دفعی و یکشبه نیست؛ بلکه حاصل سالها آموزش، تمرین، انگیزش و مهارتافزایی است تا یک طلبه بتواند به علمدار تمدن نوین اسلامی و مدافع معارف علوی، فاطمی، جعفری و محمدی(ص) تبدیل شود.
حجتالاسلاموالمسلمین عباسی با اشاره به ضرورت طراحی یک هندسه منسجم برای رویدادهای علمی حوزه اظهار داشت: جشنواره علامه حلی باید به کانونی برای شناسایی استعدادهای برتر، هدایت، راهبری و حمایت هدفمند از آنان تبدیل شود. امروز ما تنها گامهای اولیه فرآیند تولید علم این عزیزان را مورد تقدیر قرار میدهیم و نه ما و نه خود برگزیدگان نباید به این سطح از پیشرفت رضایت بدهیم.
وی خاطرنشان کرد: پس از شناسایی استعدادها و تشویق اولیه، باید فرآیند هدایت، حمایت، آموزشهای تکمیلی و مهارتافزایی بهصورت برنامهریزیشده دنبال شود. بهترین هدیهای که متولیان جشنواره میتوانند به طلاب بدهند، نه صرفاً لوح تقدیر یا جوایز مادی، بلکه نقد علمی دقیق آثار توسط اساتید زبده و کمک به ارتقای مقالات و کتابها برای تبدیلشدن به آثار فاخر علمی است.
معاون پژوهش حوزههای علمیه با تأکید بر جهتدهی پژوهشها به سمت نیازهای واقعی جامعه گفت: انتظار میرود طلاب در فرآیند این جشنواره، بهتدریج مهارت مسئلهشناسی، تبدیل مسئله به راهکار و سپس تبدیل راهکار به ایده قابل تحقق را بیاموزند. این مسیر باید با جدیت از سوی سیاستگذاران، برنامهریزان و اساتید دنبال شود.
وی یکی از کاستیهای موجود را ضعف در شبکهسازی میان استعدادهای برتر حوزوی دانست و اظهار کرد: طلاب نخبه و پژوهشگران برگزیده، سرمایههای انسانی و ثروتهای واقعی حوزه علمیه هستند که باید میان آنان همافزایی و ارتباط مؤثر ایجاد شود. با قاطعیت عرض میکنم که همچنان بهترین جوانان این مرز و بوم، چه از حیث استعداد و چه از نظر ایمان و طهارت، جذب حوزههای علمیه میشوند و برخی فضاسازیهای منفی در اینباره با واقعیتهای میدانی همخوانی ندارد.
حجتالاسلاموالمسلمین عباسی خطاب به برگزیدگان جشنواره علامه حلی، بر چند نکته اساسی تأکید کرد و گفت: نخست، استمرار و پایداری در فعالیت علمی و پرهیز از کنشهای مقطعی و هیجانی؛ پژوهش مقصد نیست، بلکه مسیر است. دوم، آمیختگی پژوهش با تقوا، اخلاص و احساس مسئولیت اجتماعی که موجب افزایش اثربخشی علم میشود. سوم، نقدپذیری و گفتوگوی علمی همراه با حفظ ادب پژوهشی.
وی امانتداری علمی را از ارکان اساسی پژوهش دانست و افزود: دقت در ارجاع، صداقت علمی و استفاده صحیح از ابزارهای نوین از جمله هوش مصنوعی، ضروری است. هوش مصنوعی ابزاری ارزشمند برای پژوهشگری است که هوش انسانی بر آن سیطره داشته باشد، نه جایگزین آن.
معاون پژوهش حوزههای علمیه همچنین بر لزوم نگاه فرامرزی، بینالمللی و آیندهنگر در پژوهشهای حوزوی تأکید کرد و گفت: پژوهشهای سنتی حوزه، سرمایهای بیبدیل است، اما پژوهشگران جدید باید بر پایه این میراث گرانسنگ، وارد عرصههای نوین پژوهشی و روشهای جدید شوند.
وی با اشاره به ظرفیت ممتاز حوزه علمیه قم اظهار داشت: در دوره گذشته جشنواره حدود نیمی از آثار برگزیده از حوزه علمیه قم بود که نشاندهنده ظرفیت عظیم این حوزه است. هرچند کیفیت آثار قم قابل توجه است، اما با توجه به امکانات و ظرفیتها، انتظار ارتقای بیشتر کیفیت وجود دارد. توجه ویژه به دروس خارج، مدارس و مراکز فقهی و تخصصی و حضور پررنگتر آنان در جشنواره از سیاستهای جدی پیشرو خواهد بود.
حجتالاسلاموالمسلمین عباسی در پایان ضمن قدردانی از دستاندرکاران جشنواره از حضور و همراهی حجتالاسلاموالمسلمین ملکی قائممقام مدیر حوزه علمیه قم و دیگر مسئولان تقدیر کرد.
ارسال بیش از ۱۲۵۰ اثر پژوهشی به جشنواره علامه حلی
حجتالاسلام طهماسبی دبیر علمی دوازدهمین جشنواره استانی علامه حلی حوزه علمیه قم، در حاشیه این مراسم در گفتوگو با خبرگزاری حوزه، با اشاره به آمار آثار ارسالی به این دوره از جشنواره، اظهار داشت: در مجموع یکهزار و ۲۵۴ اثر پژوهشی شامل کتاب، پایاننامه، مقاله و تحقیق پایانی به دبیرخانه جشنواره ارسال شد.
وی افزود: از مجموع شرکتکنندگان، ۱۱۴ نفر از جامعةالزهراء(س) و حوزههای علمیه خواهران حضور داشتند و سایر آثار متعلق به طلاب و اساتید حوزههای علمیه برادران بود. همچنین ۴۵۲ اثر از سوی اساتید حوزههای علمیه به جشنواره ارسال شد که این آمار نشاندهنده رشد چشمگیر مشارکت اساتید در این رویداد علمی است.
دبیر علمی جشنواره علامه حلی استان قم با اشاره به روند رو به رشد حضور اساتید در این جشنواره تصریح کرد: در دهمین دوره جشنواره استانی، حدود ۳۰ نفر از اساتید آثار خود را ارسال کرده بودند، این تعداد در یازدهمین دوره به حدود ۳۰۰ نفر رسید و در دوازدهمین دوره، شاهد ارسال ۴۵۲ اثر از سوی اساتید حوزه بودیم.
وی درباره فرآیند داوری آثار گفت: آثار ارسالی در چند مرحله شامل ارزیابی اجمالی، تفصیلی اول و تفصیلی دوم بررسی شد و در صورت وجود اختلاف نمره بیش از ۲۰ امتیاز، اثر به مراحل بعدی ارجاع داده میشد. در نهایت، آثار منتخب به گروههای علمی متشکل از هفت نفر از اساتید حوزه ارائه و پس از تأیید نهایی، بهعنوان آثار برگزیده معرفی شدند.
حجتالاسلام والمسلمین طهماسبی با بیان اینکه نزدیک به ۷۰۰ نفر از اساتید و پژوهشگران حوزوی در فرآیند ارزیابی آثار مشارکت داشتند، خاطرنشان کرد: در این دوره، ۱۵۰ نفر بهعنوان برگزیدگان جشنواره معرفی شدند که از این تعداد، ۱۴ نفر رتبه اول، ۳۶ نفر رتبه دوم و ۱۰۰ نفر رتبه سوم را کسب کردند.
وی در پایان، جشنواره علامه حلی را نمادی از پویایی و رشد پژوهش در حوزههای علمیه دانست و ابراز امیدواری کرد این روند در دورههای آینده با قوت بیشتری ادامه یابد.
